تبلیغات
.::فوزالعظیم::. - زندگی نامه عالم ربانی ملا احمد نراقی
.::فوزالعظیم::.
از دل به دفتر از دفتر به دلها
.:فوزالعظیم:.

مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 5 بهمن 1391

زندگی نامه ملا احمد نراقى


فقیه، حکیم و استاد اخلاق علامه ملا احمد نراقی مشهور به  فاضل نراقی، در چهاردهم جمادی‏الثانی سال 1185 هجری قمری در نراق از توابع شهر کاشان به دنیا آمد. پدرش مرحوم علامه ملامهدی نراقی از بزرگان و عالمان مشهور می‏باشد.

تحصیل و مرجعیت

مرحوم ملااحمد، مقدمات و بیشتر دروس متوسط و عالی را در محضر پدر تحصیل نمود. و زمانی که بیست سال داشت همراه پدرش به نجف اشرف هجرت کرد و در آن جا مدتی از محضر عالم بزرگوار وحید بهبهانی بهره برد. ولی بعد از مدت کمی و فوت مرحوم بهبهانی همراه پدر خود به زادگاهش نراق بازگشت. 

ملا احمد بعد از رحلت پدر گرامیش در سال 1212 قمری به قصد زیارت عتبات عالیات بار دیگر عزم سفر نمود و این بار به تنهایی به نجف اشرف هجرت کرد. در این شهر علم و حکمت، از حوزه درسی فقیهان بزرگی مانند: سید مهدی بحرالعلوم و شیخ جعفر کاشف الغطا استفاده‏ها برد. این فقیه حکیم مدتی هم در کربلا ساکن شد و از محضر میرزا مهدی شهرستانی و آقا سید علی کربلایی بهره برد.

مرحوم نراقى برخلاف دیگر معاصران خود کمتر در حوزه درس اساتید و علماى مشهور شرکت داشته و به قولی بیشتر آموخته‏هایش از متون بوده است و نه افواه. 

ملا احمد نراقی پس از تکمیل تحصیل به زادگاه خود بازگشت و در شهر کاشان ساکن شد. و از آنجایی که از جایگاه علمی و موقعیت مردمی برخوردار بود، به مقام مرجعیت دینی رسید و همانند پدرش زعامت مذهبی و سیاسی مردم آن دیار را به عهده گرفت. همچنین فاضل نراقی مدیریت اداره حوزه علمیه کاشان را نیز برعهده داشت. 




حوادث سیاسى و اجتماعى زمان وى

دو جنگ بزرگ بین روسیه و ایران در سالهاى 1222 و 1241 ق كه منجر به دو عهدنامه گلستان و تركمان‏چاى شد از حوادث زندگانى وى مى‏باشد.

از دیگر حوادث زندگى وى قتل محمد خان قاجار در سال 1212ق است فتحعلى شاه كه پس از او به حكومت رسید با توجه به ایمان دینى مردم و از باب مصلحت و براى مشروعیت دادن به حكومتش به دنبال جلب نظر علما بود وى در هنگام جلوس بر تخت سلطنت از شیخ جعفر نجفى معروف به كاشف الغطاء كه از بزرگان فقها در زمان او بود اجازه گرفت و سپس از مولى احمد كه بزرگترین شخصیت علمى و مرجع شیعیان ایران بود درخواست نمود كه رساله عملیه‏اى را تألیف نماید تا به دستورات آن عمل شود مولى احمد به دلیل تمایل شاه رساله وسیلة النجاة را در دو مجلد نوشته به او هدیه نمود.

پس از فرار نیروهاى ایرانى در جنگ سال 1219 و 1228 و به اشغال در آمدن بعضى از مناطق ایران به وسیله نیروهاى روسى و ظلم و اجحاف آنان به مردم علماى بزرگى همچون سید محمد مجاهد (م 1242 ق) و مولى احمد سید نصر الله استرآبادى، سید محمد تقى قزوینى (م 1270 ق) به دربار شاه رفته و از شاه خواستند كه آنها را بیرون كند فتوى به جهاد دادند و گفتند هر كس از جهاد رو برگرداند گناه كرده و از شیطان تبعیت كرده است. (2)

در نتیجه تلاش علما، شاه به جمع آورى نیرو و جنگ با آنان پرداخت اگر چه در ابتدا ایرانیان پیروز شدند و آنان را بیرون كردند اما به دلیل كمبود تجهیزات جنگى نیروهاى ایران شكست خوردند و در نتیجه معاهده تركمان‏چاى به ایران تحمیل شد.

اگر چه در این جنگ ایرانیان موفق نشدند اما تلاش در مقاومت آنان با عده و تجهیزات كم در طول تاریخ به عنوان سند افتخار از مقاومت این مردم و تلاش علماى آگاه در برابر تهاجم بیگانه باقى ماند.

فرزندان

در مقدمه معراج السعادة چاپ امیر كبیر، فرزندان مولى احمد را دو پسر ذكر نموده‏اند به نامهاى حاج ملا محمد معروف به حجت الاسلام و ملقب به خاتم المجتهدین كه داماد میرزاى قمى صاحب قوانین بوده است.

و پسر دیگر وى نصیرالدین نام داشته كه فردى فاضل و دانشمند و ادیب بوده و داراى تألیفات زیادى است. اما در كتاب مشاهیر كاشان و تاریخ اجتماعى كاشان، تعداد فرزندان ملا احمد 8 نفر ذكر شده كه همگى پسر و از فضلا بوده‏اند و نامهاى آنان را حاج ملا احمد، میرزا محمد نصیر، ملا محمد تقى، میرزا ابراهیم، حاج ملا محمد جواد، ملاهاشم، ملا محمد على، میرزا نصرالله و مهمترین آنها را حاج ملا محمد و حاج ملا محمد جواد ذكر نموده‏است.

اما آنچه در كتب تراجم دانشمندان و فقهاى شیعه ذكر شده 4 پسر فاضل و دانشمند وى بدین شرح است: ملا محمد (1215ـ 1297 ق) معروف به عبدالصاحب، محمد نصیر (1219ـ 1273ق) ابوتراب (1221ـ 1262)، محمد جواد (1222ـ 1278ق) كه تفصیل آثار و تألیفات آنان خواهد آمد.

اساتید

اگر چه در مقدمه كتاب عوائد الایام اساتید مولى احمد را فقط پدرش و آیة الله بحرالعلوم بیان شده است و آمده كه انه لم یتلمذ عند احد غیر والده و بحر العلوم، بل كان صدیقا لهم و یروى عنهم بالاجازة و قدلقى البعض منهم خلال استفاره الى العتبات: فقط از پدرش و بحر العلوم درس گرفته است و با دیگران دوست بوده و مشایخ اجازه وى بوده‏اند و بعضى دیگر را در بین سفرهایش به عتباب عالیات ملاقات نموده است. ولى با توجه به عبارت روضات الجنات ج 7/202 كه در ضمن نقل اجازه‏اش به بعضى از فقهاى بزرگ معاصرش آمده است ثم اخذ، حضرة المجیز فى تفصیل سائر مشایخ شخصه العزیز و بداء منهم بالسید العلامه الطباطائى النجفى، ثم بالسید الفهامة العلائى الكربلائى، ...

و با توجه به الذریعه ج 1/145 در مورد اجازه وى به آقا محمد على بن محمد باقر هزار جریبى (م 1245ق) آمده است قد ذكر المجیز فیها من مشایخه خمسة، والده و آیة الله بحر العلوم و میرزا مهدى الشهرستانى، صاحب الریاض و الشیخ الاكبر

و یا در پایان اجازه‏اش به برادرش محمد مهدى بن محمد مهدى كه از اساتیدش تعبیر به مشایخى العظام و اساتیدى الكرام الذین هم آبائى الروحانیون دارد كه نشان از تعداد بیش از دو نفر دارد، بنابراین بنظر مى‏رسد كه اساتید وى بیش از دو نفر بوده‏اند اما از پدرش و آیة الله بحر العلوم بیش از دیگران استفاده نموده است.

شاگردانش

اگر چه شاگردان ملا احمد زیاد بوده‏اند و آنچنانكه در مقدمه كتاب خزائن وى، استاد على‏اكبر غفارى نقل نموده كه بیش از 20 اجازه از وى موجود است كه در نزد فاضل معاصر حسن نراقى موجود است (3) اما نام بعضى از آنان كه در دسترس مى‏باشند عبارتند از:

1ـ شیخ مرتضى انصارى (م 1281 ق) وى بین سالهاى 1241 تا 1244 در اواخر عمر شریف مولى احمد از محضر وى استفاده نموده است.

2ـ برادر فاضل و دانشمندش محمد مهدى بن محمد مهدى نراقى (م 1286ق) معروف به آقا بزرگ

3ـ سید شفیع چابلقى (م 1280 ق)

4ـ محمد حسن جاسبى

5ـ فرزندش محمد بن احمد (م 1297 ق) ملقب به عبد الصاحب و معروف به حجة الاسلام، داماد محقق قمى

6ـ برادرش میرزا ابوالقاسم كاشانى (م 1256ق)

وى در سلسله مشایخ بسیارى از متأخرین از طریق شاگردانش بخصوص شیخ مرتضى انصارى مى‏باشد كه مى‏توان از محدث نورى صاحب مستدرك الوسائل امام خمینى قده و مرحوم آیة الله عظمى نجفى مرعشى نام برد.

جایگاه علمى

مولى احمد نراقى در بین علماى قرون اخیر از جایگاه خاصى برخوردار است وى در علوم مختلف اصول فقه، فقه، حدیث، رجال، درایة، ریاضیات، نجوم، حكمت، كلام، اخلاق، ادبیات و شعر سرآمد علماى زمان خود بوده است.

هوش سرشار، سهولت فراگیرى علوم متعدد، عمق تحقیق و وسعت تتبع و عنایات خاص الهى، او را در طول تاریخ دانشمندان شیعه به عنوان فقیهى كم نظیر مطرح ساخته است.

وى از همان دوران جوانى مسئولیت مرجعیت و ریاست و زعامت دین و دنیاى مردم كاشان و قسمتهاى وسیعى از ایران را برعهده داشت و كلمات معاصرین و علماى پس از وى شاهد بر این مطلب مى‏باشد .

ابتكارات و ابداعات

اگرچه در زمان وى فقهاى بزرگ و مشهورى وجود داشته‏اند اما شخصیت اجتماعى وى دركنار ابعاد دیگر، او را از دیگران ممتاز نموده است.

اشتغال به امور اجتماعى و سیاسى و سعى وى در طرح مباحث جدید فقهى به گونه‏اى كه با مسائل مستحدثه هماهنگ باشد او را به فقیهى زمان شناس، مبتكر و مجدد كه حقایق زمان خود را بخوبى درك مى‏كرد تبدیل كرده بود نمونه‏هایى از درك عمیق از حقایق و تحقیق فراگیر وى را در كتاب عوائد الایام مى‏توان دید طرح مبحث ولایت فقیه از نمونه‏هاى بارز این ابتكارات مى‏باشد وى بر خلاف اكثر فقهاى قبل از خود به این بحث به صورت یك مسئله فرعى جزئى نگاه مى‏كردند و آن را در امور حسبیه و صرف موارد زكاة و خمس منحصر مى‏دیدند، بین حكومت اسلامى و مبحث ولایت فقیه جمع نموده و آن را به صورت مفصل و منسجم مطرح نموده است.

تألیفات: از مولى احمد تألیفات متعددى در علوم مختلف بجاى مانده است كه عبارتنداز:

فهرست كتابهاى فقهى

1ـ الاطعمة و الاشربة

2ـ اسرار الحج

3ـ الرسالة العملیة

4ـ الرسائل و المسائل

5ـ حاشیه الروضة البهیة

6ـ رسالة الرضاع

7ـ رسالة فى منجزات المریض

8ـ عوائد الایام من مهمات الاحكام

9ـ القضاء و الشهادات

10ـ مستند الشیعه فى احكام الشریعة

11ـ مناسك حج

12ـ وسیلة النجاة

13ـ هدایة الشیعه

14ـ تذكرة الاحباب

فهرست كتابهاى اصول فقه

1ـ اجتماع امر و نهى

2ـ اساس الاحكام فى تنقیح عمدة المسائل الاصول بالاحكام

3ـ تنقیح الفصول فى شرح التجرید

4ـ حجیة المظنة

5ـ عین الاصول

6ـ عین الیقین

7ـ مفتاح الاحكام فى اصول الفقه یا مفتاح الاصول

8ـ مناهج الاحكام فى اصول الفقه یا مناهج الاصول الى على الاصول

فهرست كتابهاى ریاضى و هیئت

1ـ شرح محصل الهیئة

2ـ شرح رسالة الحساب

3ـ حاشیة اكرنا ذوسیوس حاشیه بر تحریر اكر مولى مهدى نراقى

فهرست كتابهاى فلسفى

1ـ سیف الامة و برهان الملة

فهرست كتابهاى اخلاقى

1ـ معراج السعادة

فهرست كتابهاى متفرقه

1ـ دیوان صفائى نراقى

2ـ خزائن

3ـ طاقدیس یا مثنوى لسان الغیب یا مثنوى شفائى

4ـ مشكلات العلوم

5ـ شرح حدیث جسد المیت

گفتار بزرگان

1ـ سید محمد شفیع جاپلقى بروجردى از شاگردان وى

الفاضل العالم المحقق المدقق، و البحر الزاخر الفائق على الاوائل و الاواخر، و الجامع بین المعقول و المنقول برادر وى حاج مولى محمد مهدى نراقى معروف به آقا بزرگ (الروضة البهیة فى الاجازات الشفیعیة /16)

2ـ الاستاذ الاعلم و الشیخ المعظم البحر المتلاطم المواج، الذى ملأ ذكر مفاخر جمیع الفجاج عمدة فقهاء الكرام و زبدة العلما الفخام (لباب الالقاب/175)

3ـ صاحب لباب الالقاب:

هو كوالده القمقام من مشاهیر علماء الاسلام و معاریف الفقها الاعلام بل كان اعلمهم و افقههم و افضلهم و اتقنهم فى عصره و اشهرهم فى دهره (لباب الالقاب/94)

4ـ صاحب روضات الجنات

فحل الفحول و فخر اهل المعقول و المنقول، العارج الى ذروة معارج الرفعة و التراقى الحاج مولانا احمد بن مهدى بن ابى‏ذر الكاشانى النراقى، كان بحر مواجا و یما عجاجا و استاذا ماهرا و عمادا كابرا و ادیبا شاعرا من كبراء الدین و عظماء المجتهدین (روضات 1/95)

5ـ شیخ آقا بزرگ تهرانى عالم كبیر و فقیه بارع و مصنف جلیل و جامع متبحر و رئیس مطاع و كان رحمه الله من الصلحاء الاتقیاء و الابرا و الاخیار عطوفا على الفقراء شفیقا على الضعفاء، ساعیا فى قضاء الحوائج (الكرام البررة 1/116)

6ـ محدث قمى در الفوائد الرضویة: / 410:

العالم العابد و الفاضل الفقیه النبیه و الشاعر الادیب، السراج الوهاج و البحر العجاج فحل الفحول و بحر اهل المعقول و المنقول.

7ـ علامه محمد على مدرس تبریزى در ریحانة الادب 6/ص 160

من فحول علماء الدین و اكابر المجتهدین فقیه اصولى محدث رجالى، نجومى و ریاضى متبحر فى المعقول و المنقول و استاذ ماهر و شاعر بلیغ و زاهد متقى

وفات فاضل نرافى

این ستاره فروزان آسمان فقه و فقاهت در 23 ربیع الثانى سال 1245 ق در اثر بیمارى وبا كه نراق و كاشان و اطراف آن را فراگرفته بود چشم از جهان فروبست بدن مطهر او به نجف اشرف منتقل و در جانب صحن مرتضوى و پشت سر مبارك مولى الموحدین على بن ابى طالب (ع) و در كنار قبر پدر بزرگوارش به خاك سپرده شد.

پى‏نوشت‏ها:

.1 الذریعه 1/145، روضات الجنات 7/ 200

.2 تاریخ سیاسى و دیپلماسى ایران صفحه 211، ناسخ التواریخ 1/358، 359

.3 الخزائن: 5




طبقه بندی: زندگی نامه، 
برچسب ها: زندگی نامه ملا احمد نراقی، عالم ربانی ملا احمد نراقی،
دنبالک ها: دانلود کتاب معراج السعاده،
ارسال توسط علی
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin

قالب وبلاگ